Under Contruction...

 







Üye olmak istiyorum
Parolamı unuttum


 



  • PLASTİK SANAYİNDE SOĞUTMA UYGULAMALARI
    20.03.2009

    Plastik sanayi, soğutma uygulamalarına en fazla ihtiyaç duyulan sektörlerden biridir. Bu nedenle soğutma uygulamalarında kullanılacak yöntemin bilinçli seçilmesi gerekir. İmalatta kullanılan kalıpların soğutulması, özellikle ürün kalitesi açısından önemlidir. Plastiğin cinsine göre kalıpların belirli sıcaklık değerleri arasında tutulması gereklidir. Gerektiği gibi soğutulamayan kalıplarda üretilen mamüllerde yüzey pürüzsüzlüğü yüksektir ve renk değişimi görülebilir. Ayrıca yeterli soğutmanın yapılamaması sonucu kalıpların açılıp kapanma süreleri uzar ve üretim kapasitesi düşer. Ortam yaş termometre sıcaklığının gereken soğutma suyu sıcaklığının üzerinde olduğu zamanlarda diğer soğutucu sistemler ihtiyacı karşılayamadıkları için kalıp soğutmada Chiller grubundan yararlanılması gerekmektedir. Makinelerin düzgün ve verimli çalışabilmesi için, kullanılan yağın da uygun şekilde soğutulmasına ihtiyaç vardır. Aksi takdirde performans düşer ve aşınmalar artar. Bu durumda enerji kaybının artmasının yanı sıra, makine ömrü de kısalacaktır. Yağ soğutma işleminin doğru şekilde yapılması durumunda bu sorunlar önlenecektir. Yağ soğutma için 29-35 C civarında soğutma suyuna ihtiyaç vardır. Aşağıda bu ihtiyacı karşılamak için kullanılabilecek soğutma sistemleri tanıtılmaktadır.

    SU KULESİ

    Yağ soğutma işleminde kullanılabilecek yöntemlerden biri yağın ısısının su kulesinde soğutulan suya aktarılmasıdır. Kuleden geçen havanın neme doyurulması vasıtasıyla su ortamın kuru termometre sıcaklığının altında, dizayna bağlı olarak yaş termometre sıcaklığının 3-6 C kadar üzerinde bir sıcaklığa kadar soğutulabilir. Kule boyutları büyütülerek ideal koşullarda yaş termometre sıcaklığına çok yaklaşılabilir; ancak bu durumda yatırım maliyeti önemli oranda artacaktır.

    Soğutma suyun buharlaşması sırasında gerçekleşen ısı transferi sayesinde sağlanır. Bu sırada madde transferi de gerçekleşir; yani sistemden su kaybı olur. Su kulesinde birim zamanda ne kadar fazla su buharlaşıyorsa soğutma miktarı o kadar yüksek olacaktır. Dolayısıyla verimli çalışan bir su kulesinin su kaybı oldukça fazladır. Ayrıca kuleden geçen hava su damlacıklarını kule dışına sürükler. Damlacık kayıpları su kaybını arttıran önemli bir faktördür.

    CHILLER GRUBU

    Kompresörde basıncı yükseltilen soğutucu akışkan buharı, kondenserde ısısını çevreye vererek yoğuştuktan sonra genleşme valfinden geçerek basıncı düşer ve evaporatörde buharlaşırken soğutma suyundan ısı alarak suyu soğutur. Plakalı ve başka tipler de az olarak kullanılmakla birlikte, evaporatör genel olarak boru-kovan ( shell-and-tube ) tipindedir.
    Boruların içinden soğutucu akışkan dışından su geçer. İstenilen soğutma suyu sıcaklığı 6-16 C dolayındaysa evaporatörden alınan su direkt olarak kullanılabilir, yağ soğutma işleminde daha yüksek sıcaklıkta soğutma suyu eldesi için bir ara eşanjöre veya vana ile regülasyona ihtiyaç vardır; yoksa yağ normalden fazla soğuyabilir.

    Chiller grubu, kullanılan kondensere göre iki tipte olabilir. Hava soğutmalı chiller grubu ve su soğutmalı chiller grubu











    HAVA SOĞUTMALI CHİLLER GRUBU

    Hava soğutmalı kondenser kullanılır. Kanatlı-borulu eşanjörün içindeki yüksek basınçlı soğutucu akışkan buharının ısısı eşanjör dışından cebri olarak geçirilen ortam havasına aktarılarak soğutucu akışkan yoğuşturulur. Eşanjör kanatlar üzerinden hava aksiyal ya da radyal fanlar yardımıyla geçirilir.


    SU SOĞUTMALI CHILLER GRUBU

    Su soğutmalı kondenser kullanılır. Kondenser boru-kovan tipindedir. Boruların dışından geçen soğutucu akışkan buharı boruların içinden geçen su tarafından soğutularak yoğuşturulur. Küçük sistemlerde şebek suyu kullanılabilir; sanayi uygulamalarında ise su kulesinde soğutulan sudan yararlanılır. Bu nedenle, su kulesi ile ilgili karşılaşabilecek sorunlar su soğutmalı kondenserli chiller grubu uygulamalarında da göz önüne alınmalıdır. Ayrıca yazın en yüksek sıcaklıkta soğutma ihtiyacını karşılayacak şekilde tasarlandığı ve ayarlar bu şartlara göre yapıldığından dolayı kışın hava sıcaklığının çok düşük olduğu zamanlarda sistemin çalışmaya devam edebilmesi için ciddi ve karmaşık önlemler alınması gerekmektedir. Plastik makinası soğutma sistemlerinde soğutma ihtiyacının su soğutmalı veya hava soğutmalı bir chiller grubu ile karşılanması durumunda işletme ve yatırım maliyetlerinin yüksek olacağı dikkate alınması gereken bir diğer konudur.

    KURU VE ISLAK-KURU SOĞUTUCULAR

    Kuru soğutucular yağ soğutma işleminde kullanılan bir diğer yöntemde, yağın ısısının doğrudan ya da soğutma suyu aracılığıyla Kuru Soğutucu (Dry Cooler ) olarak adlandırılan bir fanlı eşanjör sistemi yardımıyla havaya aktarılmasıdır. Fanlar ( vantilatörler ) ile emilen havanın kanatlar (lameller) arasından geçerken boru içindeki akışkanı soğutması esasına göre çalışır. Bu yöntemde eşanjörün dış yüzeyi genellikle kurudur. Bu durumda kanatlarda kireçlenme ve korozyon gibi sorunlar yoktur. Sistemin kapalı devre çalışması sayesinde soğutma soğutma suyunun azalması problemiyle karşılaşılmaz.

    Islak-kuru Soğutucular

    Kuru soğutucularda elde edilen su sıcaklığı ortamın kuru termometre sıcaklığına bağlıdır; kuru termometre sıcaklığının yaklaşık 5 C üzerine kadar soğutulmuş su elde edilebilir. Daha düşük sıcaklıklarda soğutma suyuna ihtiyaç duyulan durumlarda ıslak-kuru soğutucular kullanılır.Bu sistem kuru soğutucunun avantajlarıyla su kulesinin evapratif soğutma özelliğini bir araya getirmektedir.

    Islak-kuru soğutucular, temel prensip olarak kuru soğutucular gibi çalışır. Sistemde gerektiğinde ek soğutma sağlayacak bir su püskürtme sistemi bulunmaktadır. Sistemdeki akışkanın dış ortam sıcaklığından daha düşük sıcaklık değerlerine kadar soğutulması gerektiğinde basınçlı su püskürtme sistemi devreye girerek giriş havasını neme doyurur ve hava sıcaklığını ortam sıcaklığının altına düşürür. Su püskürtme sistemi yıl boyunca yalnız en sıcak günlerindeki belli saatlerde termostat kontrollü olarak devreye girerek ihtiyaç duyulan ek soğutmayı sağlar; diğer zamanlarda sistemde su tüketimi yoktur.

    Püskürtme sisteminde kullanılan suyun sertliği alınmış ve fitrelenmiş olması gerekir; aksi halde eşanjör kanatları üzerinde biriken kireç ve tortu, zamanla eşanjörün kapasitesini düşürecek ve ömrünün kısalmasına neden olacaktır. Islak-kuru soğutucularda aşındırıcı etkiye karşı ek önlem olarak epoksi kaplı lamel kullanılmalıdır. Epoksi kaplama, ortamdaki tuz ve aside karşı oldukça yüksek dayanıma sahiptir. Çerçevenin paslanmaz çelik olması tercih edilir. Su kulesine kıyasla suyun zararlı etkilerine çok daha az maruz kalmasına karşın, ıslak-kuru soğutucuların uzun ömürlü olması için bu önlemlerin alınması önemlidir.

Aşağıdaki tarih linkleri ile daha önceden yayınlanmış haberler arşivine de ulaşabilirsiniz.


 

© euronormgroup

Norm kalıp plastik imâlat san ve tic. ltd. şti.
Sitenin tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak belirtilerek dahi alıntı yapılamaz.